Czas na czytanie: „Sukces rysowany szminką” Anita Scharmach

Dzisiejsza recenzja będzie bardzo dziwna, bo biorąc udział w Book Tourze organizowanym przez Promotorkę czytelnictwa, trafiłam na książkę z którą tak naprawdę nie wiem co zrobić.

„Szminka plus Julia równa się sukces”.

Z klimatem książki idealnie trafiłam w ostatnie upały – przez większość czasu bardzo zazdrościłam głównej bohaterce jej wody termalnej, koniecznie muszę sobie sprawić taki gadżet!

Julka jest czterdziestoletnią, trochę bardziej ogarniętą życiowo, polską wersją Brigdet Jones. Odkąd straciła ukochanego, zatwardziała singielka przyciąga obciachy jak magnes. Nieco podstarzała seksbomba o trudnym dzieciństwie, która życie osobiste podporządkowała karierze i żyje na szczycie jednego z gdyńskich wieżowców z dwoma kotami i dużym barkiem. I ogromną kolekcją szminek, które dopasowuje do dnia i nastroju.

I jak to kobieta – zmienną bywa. Raz ją uwielbiałam, by po chwili uznać ją za ostania jędzę. Rozbrajała mnie swoim niepowtarzalnym poczuciem humoru i denerwowała sposobem traktowania ludzi. Imponowała zorganizowaniem i drażniła zarozumiałością. Budziła sympatię ogromnym dystansem do siebie i wkurzała niedojrzałością. Bawiła nawiązanymi do kultury popularnej i budziła zniecierpliwienie niezdecydowaniem i wszechobecnymi zdrobnieniami (kiedy Julka je, to „napełnia brzuszek”, nie chodzi na rozmowy z szefem, a z „szefuńciem” i tak dalej). Wciąż nie wiem, czy ją wielbię, czy jej nie znoszę.

Uwielbiam samo przesłanie tej książki, gdzie rodzina jest największą wartością, a na jej założenie nigdy nie jest za późno. Podobnie wzruszający jest sam pomysł na niebanalną, patchworkową rodzinkę Julki – złożoną z ludzi, który odnaleźli się mimo przeciwności losu. A rodzina to nie tylko osoby połączone więzami krwi, czy prawa cywilnego.

Przez całą lekturę miałam jednak wrażenie, że książka jest mocno chaotyczna i odrobinę niedopracowana. Dlaczego? Historia jest pełna scen, które tak naprawdę do niczego nie prowadzą – ani nie pozwalają nam lepiej poznać bohaterki, ani nie mają większego wpływu na fabułę. Po prostu są bo są, jakby trzeba było zwiększyć ilość znaków. Na przykład Julka przez kilka stron opisuje swoich współpracowników – ich sympatie i antypatie, charaktery, zdolności… Po czym wątek się urywa, a opisane osoby pojawiają się w dalszej części może ze trzy razy, a ich rola w utworze jest marginalna.

Mocno irytowało mnie też spore odejście od realizmu, które szczególnie dało się odczuć w sprawach związanych z przejęciem opieki prawnej nad dzieckiem. Rozprawa trwa jeden dzień. W dodatku sama zainteresowana praktycznie nie bierze udziału w staraniach – mówi kilka zdań i wygrywa proces. A takie szczegóły jak kursy i badania dla rodziców zastępczych, wizje lokalne, czy stan majątkowy mają zostać załatwione już po fakcie, co wydaje mi się mocno podejrzane.

„Okazało się, że wniosek w moim imieniu złożyła ciocia Stasia, będąc pewną, że się zgodzę. Cała procedura mnie ominęła, nawet podpis!”

Podobnie nie pasował mi jej brak odpowiedzialności – bez większego namysłu Julka rzuca pracę tuż po przyjęciu pod swój dach nowego domownika. I kupuje zabytkowy dworek. Swoją pierwszą podróż z dzieckiem zaczyna od drinka, ignoruje zalecenie posłania sześciolatki po dramatycznych przejściach do psychologa, robi sobie poważną krzywdę próbując uchronić roślinkę balkonową przed deszczem (?!). Oczywiście opieka społeczna nie zauważa żadnego z tych uchybień.  Wydaje mi się, że rozumiem założenie – to pierwsze zmagania Julki z macierzyństwem i super, że nie jest idealna, nie wszystko jej od razu wychodzi i nie od razu potrafi odnaleźć się w nowej sytuacji. Ale strasznie nie lubię, kiedy czterdziestoletnie kobiety zachowują się jak nastolatki. Może jestem zdziadziała, ale jednak wymagam trochę więcej od dorosłego.

I jeszcze lokowanie produktu, jakim jest twórczość Alka Rogozińskiego. Super, że autorzy się lubią i wzajemnie wspierają, ale naprawdę wystarczyłaby jedna wzmianka. Druga była trochę męcząca, a trzecia to już po prostu nachalna reklama, jak te, przez które korzystam z AdBlocka.

Z drugiej strony w „Sukcesie” mamy mnóstwo bardzo fajnie wykreowanych postaci drugoplanowych. Jestem wielką fanką taty i wujka Julki, a także jej szefa i najlepszej przyjaciółki. Również jej matka jest bardzo udanym czarnych charakterem, a krzywda, którą jej zachowanie wyrządziło Julii i wpływ zachowania rodzicielki na charakter samej zainteresowanej to jeden z ciekawszych wątków.

I taka właśnie jest ta książka – raz wkurza, raz rozczula, męczy, by za chwilę rozbawić do łez. Nie do końca zdefiniowana, wymagająca jeszcze jednej korekty i niepowtarzalna w swym poplątaniu.

Dzięki niej wygrzebałam chyba wszystkie swoje szminki i odkryłam, że są świetnym sposobem na poprawę humoru.

Anita Scharmach, Sukces rysowany szminką, Radom: Wydawnictwo Lucky, 2018, 272 s.

Książkę przeczytałam w ramach akcji „Book Tour Rysowany Szminką” organizowanej przez Promotorkę Czytlenictwa i Anitę Scharmach.

Czas na czytanie: „Cena naszych pragnień” Dominika Smoleń

Jak zapewne niejedna książkomaniaczka, na pewnym etapie bycia nastolatką marzyłam o wydaniu swojej własnej powieści. Nawet zaczynałam kilka razy skrobać co nieco „do szuflady”, ale mój słomiany zapał za każdym razem wygrywał z marzeniem.

I właśnie taką książkę trzymam właśnie w dłoni – „Cena naszych pragnień” to debiut szesnastoletniej wówczas Dominiki Smoleń, która budując typową szkolną historię porwała się na wcale niełatwy temat.

_20170909_201044

Niestety niedoświadczenie i spore braki warsztatowe widać już w pierwszych zdaniach powieści – zdarzają się powtórzenia, brakuje synonimów, wypowiedzi niektórych bohaterów są aż boleśnie nienaturalne (która dziewczyna pokazując koleżance jej nowy pokój używa słów: „To w tym pomieszczeniu będziesz spędzała noce”?), pojawiają się złe odmiany i nieco kulawe słowotwórstwo. Swoją drogą tego rodzaju błędy powinny zostać wyłapane podczas korekty, w tym przypadku redaktor wyraźnie się nie popisał.

Dręczyła mnie również pierwszoosobowa narracja, za którą nigdy nie przepadałam, i zbyt duża uwaga poświęcona prozaicznym, prostym (żeby nie powiedzieć „prostackim”) opisom wyglądu pomieszczenia, czy godzin posiłków.

Pod wieloma względami jest to mocno amerykanizująca opowieść z gatunku „high school” – młoda dziewczyna po przeprowadzce próbuje odnaleźć się w nowej rzeczywistości „szkoły dla snobów”, gdzie jedyną znajomą twarzą jest jej brat bliźniak. Próbuje dopasować się do otoczenia, poznaje nowych ludzi, nadrabia braki w edukacji i… zakochuje się w zupełnie nieodpowiedniej osobie. I mimo męczących zgrzytów językowych wszystko zapowiadało się całkiem interesująco. Szkoda, że tylko przez chwilę, bo bohaterka szybko okazała się być postacią mdłą i niekonsekwentną w swoich postanowieniach, która jedno mówi, a drugie robi. Szybko pojawiły się patetyczne wyznania, wyświechtane frazesy, banalne sytuacje i mnóstwo nastoletniego dramatu. Ale czy nie takie właśnie bywają nastolatki? Przejmujące się drobiazgami, nie do końca stabilne emocjonalnie, pragnące zaimponować rówieśnikom, szukające ciepła miłości i akceptacji? Szczególnie gdy ich relacje z rodzicami pozostawiają sporo do życzenia. Młodość ma prawo do błędów i fajnie, że bohaterka tej historii nie jest wcale takim ideałem, na jaki się kreuje.

Bardzo rozczarowała mnie natomiast wyjątkowo nieprofesjonalna postawa osoby dorosłej. Miałam nadzieję na tragiczne, nieodwzajemnione zauroczenie nastolatki autorytem jakim jest nauczyciel, tym trudniejsze, że powiązane z odkrywaniem własnej tożsamości seksualnej. Liczyłam na sporo gimnastyki związanej z wychodzeniem z tej niezwykle niekomfortowej dla nauczyciela sytuacji, dużą dawkę zażenowania i delikatne obchodzenie się z nastoletnimi emocjami. I niestety srogo się rozczarowałam. Najpierw dlatego, że fascynacja nauczycielem kojarzy mi się przede wszystkim z przyciągającą siłą wiedzy, intelektu i doświadczenia, tu natomiast dochodzi do płytkiego podekscytowania wyglądem zewnętrznym. Drugim niezrozumiałym dla mnie zwrotem akcji była postawa starszej kobiety, która wchodzi w niebezpieczny układ z młodziutką, nieznajomą dziewczyną bez najmniejszej refleksji – nie doświadcza dylematów moralnych i prawnych, nie waha się, nie próbuje odpierać zainteresowania, które okazuje się wcale nie być niechciane. Wręcz przeciwnie – zakochana bohaterka w takim stopniu dowartościowuje anglistkę, iż ta wdaje się w romans nie bacząc na potencjalne konsekwencje.

W tym momencie naiwność fabuły zaczęła mnie męczyć, szczególnie, że sposób pisania stawał się coraz bardziej infantylny (No błagam, która 32 latka ma „usteczka”? Usteczka mają niemowlaki. Ewentualnie podlotki opisywane przez starych zboczeńców, ale nie dojrzałe kobiety!). Coraz bardziej czułam się jak podczas czytania opowiadania wygrzebanego z czeluści internetu. I to wcale nie jednego z lepszych, wręcz przeciwnie.

Zaciekawił mnie wątek szczególnego zżycia bliźniaków, którzy zachowywali się wobec siebie wyjątkowo czule – bardziej jak kochankowie, niż jak rodzeństwo (co oczywiście nie spotykało się z żadnymi docinkami podkreślając nadmierną idealizację szkolnego życia), niestety mam wrażenie, że ten potencjał nie został do końca wykorzystany.

I choć docelowo powieść porusza ważne i momentami kontrowersyjne tematy, jakimi jest poznawanie własnych pragnień, siła rozmowy oraz potrzeba wsparcia udzielonego przez rodzinę i prawdziwych przyjaciół, to jednak całość jest raczej mecząca, historia nie porywa i trudno przez nią przebrnąć – nie chwyta za serce, nie budzi szczególnych emocji (poza zniecierpliwieniem zachowaniem bohaterów), nie funduje czytelnikowi katharsis.

Choć sam pomysł ma spory potencjał, mój perfekcjonizm zapewne nie pozwoliłby mi oddać do druku książki w takiej formie. I właśnie dlatego to nie moje nazwisko widnieje na okładce.

Nie jest to dobra książka – odważę się nawet na dość okrutne stwierdzenie, że jest to ksiażka po prostu kiepska – a już na pewno wymaga sporo dopracowania. Nie przyciąga ani wyrazistymi bohaterami, porywającą akcją, ani kunsztem pisarskim, ani nawet atrakcyjną okładką, choć początkowo pomysł na fabułę bardzo mi się spodobał. Wciąż jednak pamiętam, że jest to pozycja napisana przez nastolatkę dla nastolatek. I patrząc na „Cenę naszych pragnień” widzę masę samozaparcia, niesamowicie dużo pracy i spełnione marzenie, jakim jest ujżenie własnego nazwiska na okładce (Szczególnie, że czytałam sporo amatorskich opowiadań reprezentujących wyższy poziom, które nigdy nie zostały i nie zostaną wydane). Takie przedsięwziencie wymaga też sporo odwagi cywilnej (Hej, mamo/tato/babciu, napisałam książkę o lesbijskiej miłości i teraz planuję ją wydać!). I własnie za te cechy trochę Dominikę podziwiam i bardzo jej zazdroszczę.

W przyszłym roku wychodzi nowa książka tej młodej pisarki, jestem niesamowicie ciekawa jak ewoluował jej styl i w jakim kierunku rozwinął się jej warsztat.

Dominika Smoleń, Cena naszych pragnień, Radom: Wydawnictwo LUCKY, 2015, 208 s.

Książkę dostałam podczas spotkania „A może nad morze? Z książką!”, serdecznie dziękuję organizatorom imprezy i sponsorom za możliwość lektury i zrecenzowania tej pozycji.